Regülatör Bakımı Ne Zaman Yapılır, Dalış Sonrası Nasıl Korunur?

Regülatörlerin başına gelen sorunların çoğu dalış sırasında değil, dalıştan sonraki yarım saatte başlar. Islak takılan bir toz kapağı, basınçsızken basılan bir purge düğmesi ya da güneşte kurumaya bırakılan hortumlar ilk gün hiçbir şey belli etmez; birkaç ay sonra serbest akış, sert nefes ya da çatlamış bir hortum olarak geri döner. Bu rehberde regülatörünüzü teknede vanayı kapattığınız andan sezon sonunda dolaba kaldırdığınız güne kadar adım adım takip ediyoruz.

Teknede: vanayı kapattıktan hemen sonra

Dalış bitip tüpü teknede sabitledikten sonra önce vanayı kapatın, ardından ikinci kademenin purge düğmesine basarak hortumlardaki basıncı boşaltın. Basınç gitmeden birinci kademeyi vanadan çıkarmaya çalışmayın; hem zor çıkar hem de O-ring zarar görür.

Birinci kademeyi çıkardıktan sonra toz kapağına bakın. Kapak ıslaksa ya da içinde su damlası varsa doğrudan takmayın. Kuru bir havluyla silin ya da tüpün vanasını çok kısa açıp kapağın üzerine hava üfleyerek kurutun. Islak kapak takmak, tuzlu suyu bizzat birinci kademenin girişine kapatmak demektir. Kuru kapak sıkıca ve contası yerine oturacak şekilde takılmalı. DIN bağlantılı regülatörlerde koruyucu tapayı takarken konnektördeki O-ring’in yerinden çıkmadığını kontrol edin.

Durulama: purge’a ne zaman basılır, ne zaman basılmaz?

Regülatör basınçsızken, yani tüpe bağlı değilken purge düğmesine basmak ikinci kademedeki valfi açar. Bu sırada ağızlıktan giren su hortum boyunca birinci kademeye kadar yol alabilir. Birinci kademede kalan tuzlu su kuruyunca kristal bırakır ve hareketli parçaları aşındırır. Bu yüzden basınçsız regülatörü yıkarken purge düğmesine dokunmayın; ikinci kademeyi düğmesinden değil, gövdesinden tutun.

En temiz yöntem, regülatörü dalıştan sonra tüpe bağlıyken ve vana açıkken tatlı suyla durulamaktır. Basınç varken purge’a basmak sorun değildir; hatta ağızlıktan su geçirip purge’a basarak ikinci kademenin içini de temizlemiş olursunuz. Teknede tatlı su yoksa eve geldiğinizde basınçsız durulama yapacaksınız demektir; bu durumda şu sırayı izleyin:

1. Toz kapağının kuru ve sıkıca takılı olduğundan emin olun. Kapağın contası yıpranmışsa birinci kademeyi suya batırmayın, yalnızca dışını akan suyla durulayın.
2. Regülatörü ılık, ama sıcak olmayan tatlı suda birkaç dakika bekletin; tuz kristallerinin çözülmesi zaman alır.
3. İkinci kademeyi ağızlıktan ve egzoz kapağının arasından akan suyla yıkayın. Bu sırada purge’a basmayın.
4. Hortum uçlarındaki koruyucu kılıfları geriye sıyırıp altında biriken tuzu ve kumu durulayın.
5. Ahtapotu, yani yedek ikinci kademeyi, ve inflatör hortumunun bağlantısını da aynı şekilde yıkayın.

Kurutma ve saklama

Yıkanan regülatörü gölgede, hava alan bir yerde asarak kurutun. Hortumları keskin açılarla kıvırmayın; geniş bir halka yeterli. Güneş ışığı hem silikon ağızlığı hem de hortumların dış kaplamasını zamanla sertleştirir ve çatlatır. Yazın arabanın bagajında, dalış çantasının içinde ıslak bırakılan regülatör ise kısa sürede küf kokusu ve korozyonla karşılık verir. Kuruduktan sonra bir regülatör çantasında, üstüne ağırlık gelmeyecek bir yerde saklayın.

Teknede ve yolda taşırken

Regülatörlerin bir kısmı su altında değil, teknede hasar görür. Tüpe bağlı regülatörü tüp devrilecek şekilde bırakmak, ikinci kademeyi güvertede ayak altında sürüklemek ya da manometreyi tüplerin arasına sıkıştırmak sık gördüğümüz durumlar. Tüpü sabitledikten sonra ikinci kademeleri ve manometreyi yeleğin cebine ya da tutucularına yerleştirin. Yolda ise regülatörü ağır kurşunların ve tüplerin altına koymayın; ağızlık ezilir, manometre camı çatlar. Uçakla seyahat ediyorsanız regülatörü kabin bagajında taşımak, bagaj bölümündeki darbelerden korumanın en kolay yoludur.

Ayda bir beş dakikalık kontrol

Sezon boyunca ayda bir, ya da her birkaç dalışta bir, regülatörünüzü masaya yayıp hortumlara bakın. Çatlak, kabarma ya da renk değişimi en çok metal uç ile hortumun birleştiği yerde başlar. Hortum kılıflarını geri sıyırıp bu bölgeyi görmek önemli, çünkü kılıfın altı nemi tutar ve sorun gözden kaçar. Ağızlığın ısırma dişlerinde yırtık ya da incelme varsa ağızlığı değiştirin; su altında kopan bir ağızlık kimsenin yaşamak istemeyeceği bir sürprizdir. Manometre camının içinde buğu ya da su görüyorsanız gösterge su almış demektir. İbre basınçsızken sıfıra dönmüyorsa göstergeye güvenmeyin.

O-ring’ler de bu kontrolün parçası. DIN bağlantıda O-ring regülatörün konnektöründe, INT (yoke) bağlantıda ise tüp vanasının üzerindedir. Çatlamış, düzleşmiş ya da kesik bir O-ring’i değiştirmek basit bir iştir; bunun için plastik bir O-ring çıkartıcı kullanın, tornavida ya da bıçak ucu yuvayı çizer. Aruna’nın O-ring çıkartıcısı, vana parçaları ve O-ring takımları gibi küçük parçaları aksesuar, bakım ve yedek parça kategorisinde bulabilirsiniz. O-ring’e silikon gres sürecekseniz çok ince bir tabaka yeter; nitroks kullanıyorsanız oksijene uyumlu bir gres seçin.

Servis zamanı: takvim, dalış sayısı ve belirtiler

Üreticiler regülatörleri için düzenli bir servis aralığı belirler. Bu aralık markaya ve modele göre değişmekle birlikte genelde 1–2 yıl ya da belirli bir dalış sayısıdır; hangisi önce dolarsa servis zamanı gelmiş demektir. Kılavuzunuzda yazan aralığa uyun. Bazı üreticiler garanti koşullarını da düzenli servise bağlar; garanti belgenizi bu gözle okuyun.

Takvim dolmadan servise götürmeniz gereken durumlar da var. Regülatör kendiliğinden serbest akışa geçiyorsa, nefes alırken eskisinden sert geliyorsa ya da her nefeste ağzınıza su geliyorsa ikinci kademede bir sorun vardır. Birinci kademeden ya da hortum bağlantılarından sürekli kabarcık çıkıyorsa bir conta ya da O-ring görevini yapmıyordur. Nefes alırken manometre ibresi gözle görülür şekilde titriyorsa önce vananın sonuna kadar açık olduğunu kontrol edin; vana açıksa birinci kademeye bakılması gerekir. Regülatör düşürüldüyse, kuma gömüldüyse ya da uzun süre kullanılmadan beklediyse de dalmadan önce kontrol ettirin.

Bu işleri markanın yetkili servisine götürün. Birinci kademeyi açmak, ara basıncı ayarlamak ve servis kitindeki parçaları değiştirmek özel alet ve ölçüm gerektirir. Ağızlık, hortum koruyucu ya da DIN konnektördeki O-ring gibi parçaları değiştirmek kullanıcının yapabileceği işlerdir; gerisi değil.

Servisten dönen regülatörle ilk dalışı derin ya da zorlu bir noktada yapmayın. Tüpe bağlayıp karada birkaç nefes alın, bağlantılardan kaçak olup olmadığını dinleyin, manometre ibresinin nefes alırken sabit durduğunu görün. Ardından sığ ve sakin bir yerde, eşinizin yanında kısa bir kontrol yapın. Yeni parçalar takılmış bir regülatörün ilk dalışta biraz farklı hissettirmesi normaldir; ama serbest akış ya da kaçak varsa dalışı bitirip servise geri götürün.

Nitroks kullanacaksanız

Nitroks, yani oksijen oranı yükseltilmiş hava kullanıyorsanız regülatörünüzün hangi oksijen oranına kadar uygun olduğunu kılavuzdan öğrenin. Üreticiler standart regülatörleri için belirli bir oksijen oranına kadar kullanımı onaylar; daha yüksek oranlar için oksijen temizliği yapılmış ve oksijene uyumlu yağ ve contalarla donatılmış ekipman gerekir. Böyle bir regülatörü sonradan sıradan hava dolumu yapılan tüplerle kullanmak da temizliğini bozabilir. Bu konuda kararsız kalırsanız yetkili servise danışın.

Sezon kapanırken

Regülatörü kış boyunca kaldıracaksanız son dalıştan sonra her zamankinden özenli durulayın ve tamamen kuruduğundan emin olun. İçinde nem kalan bir ikinci kademe birkaç ay kapalı çantada beklerse ilk dalışta kötü bir kokuyla, en kötü ihtimalle korozyonla karşılaşırsınız. Hortumları gevşek halka yapın, ağızlığı ezmeyecek şekilde yerleştirin ve çantayı kalorifer peteğinden, güneş alan pencerelerden uzak tutun.

Yeni bir regülatör düşünüyorsanız seçenekleri regülatör sayfamızda ve dalisshop.com’daki regülatör modellerinde görebilirsiniz; Mares Rover 2S ile Nemosub’ın RG-102 birinci kademe ve RG-206 ikinci kademe modelleri de bu seçenekler arasında. Bakımlı bir regülatör ancak bakımlı bir tüple anlam kazanır; tüp tarafındaki ayrıntılar için dalış tüpü sayfamıza göz atın. Hava entegre bir bilgisayar düşünüyorsanız vericinin birinci kademeye nasıl bağlandığını ilk dalış bilgisayarı rehberimizde anlattık.

Derin Mavi Ekibi İzmir Hisarönü'ndeki mağazamızda her gün dalıcılarla, avcılarla, yüzücülerle konuşuyoruz. Bu yazılar tezgâhta en çok sorulan soruların yazıya dökülmüş hâli. Bir şeyi yanlış ya da eksik bulursanız bize yazın.