Tüpteki hava 200 bar civarında basınçtadır; ciğerleriniz ise bulunduğunuz derinliğin basıncında hava ister. 20 metrede bu yaklaşık 3 bar demek. Aradaki farkı regülatör iki adımda kapatır ve bunu her nefeste, siz istediğiniz anda yapar. Yaşam destek ekipmanının merkezindeki parça olduğu için seçerken fiyattan önce bağlantı tipine, hangi koşullarda dalacağınıza ve bakımını nerede yaptıracağınıza bakmak gerekiyor.
Birinci ve ikinci kademe
Birinci kademe, tüpün vanasına bağlanan metal gövdedir. Tüp basıncını, ortam basıncının yaklaşık 9–10 bar üzerinde sabit duran bir ara basınca düşürür. Üzerindeki alçak basınç (LP) çıkışlarına ikinci kademe, ahtapot ve yeleğin şişirme hortumu; yüksek basınç (HP) çıkışına manometre, konsol ya da dalış bilgisayarının vericisi bağlanır.
İkinci kademe ağzınızdaki parçadır. Nefes çektiğinizde açılır, ara basınçtaki havayı ortam basıncına indirerek verir, nefes verdiğinizde kapanır. Ön yüzdeki purge düğmesi ikinci kademenin içine dolan suyu atmak içindir. Bazı modellerde nefes direncini ayarlayan bir düğme ve serbest akışı önleyen bir venturi anahtarı bulunur; yüzeyde beklerken ya da ahtapot olarak taşınırken regülatörün kendi kendine hava kaçırmasını engeller.
Birinci kademeler pistonlu ya da diyaframlı yapılır. Dengeli (balanced) tasarımlarda tüp boşaldıkça ya da derinlik arttıkça nefes direnci pek değişmez. Ege’de 30 metreye kadar yapılan rekreasyonel dalışta iki tip de iş görür; fark derin, soğuk ve uzun dalışlarda daha çok hissedilir.
INT mi, DIN mi?
| INT (A-klamp) | DIN (vidalı) | |
|---|---|---|
| Bağlantı | Vananın üstüne klamp vidasıyla sıkıştırılır | Vananın içine vidalanır |
| Basınç | 232 bara kadar | 200 ve 300 bar versiyonları var |
| O-ring | Vananın üstünde, dışarıda durur | Regülatörün içinde, korunaklı kalır |
| Nerede yaygın | Kiralık alüminyum tüpler, tatil bölgeleri | Çelik tüpler, teknik dalış |
Tatil bölgelerinde kiralanan alüminyum tüplerde INT vana sık karşımıza çıktığı için birçok dalıcı INT ile başlar. DIN’e geçmeyi düşünüyorsanız vananızın uyumuna dalış tüpü sayfasında değindik.
Ahtapot ve hortumlar
Ahtapot (octopus), birinci kademeye bağlı yedek ikinci kademedir. Havası biten ya da regülatörü arıza yapan arkadaşınıza vermek için taşırsınız; bu yüzden sarı renklidir ve birincil hortumdan daha uzundur. Göğüs hizasında, bir tutucuyla sabitlenmiş olmalı. Kumda sürüklenen bir ahtapot, gerektiği anda ağız kısmı kumla dolu çıkar. Ahtapot modelleri ayrı bir kategoride; 29, 31 ve 36 inçlik alçak basınç hortumları da yedek parça olarak bulunuyor.
Bazı dalıcılar ayrı bir ahtapot yerine yeleğin inflatörüyle birleşik bir yedek ikinci kademe kullanır. Bu düzende hortum sayısı azalır, ama acil durumda arkadaşınıza kendi birincil regülatörünüzü verip siz inflatördekinden nefes alırsınız; bu yüzden birincil hortumun da rahat paylaşılacak uzunlukta olması gerekir.
Soğuk su meselesi
Avrupa standardında 10 °C’nin altındaki su soğuk su sayılır. Bu sıcaklıkta, nefes alırken genleşip soğuyan hava regülatörün içinde buzlanmaya ve serbest akışa yol açabilir. Ege’de su kışın bile 14 °C civarında kaldığı için yerel dalışta bu risk düşüktür. Yüksek rakımlı göllerde ise su, yaz aylarında bile derinde bu sınırın altına inebilir. Göl dalışı ya da kuzey ülkelerinde dalış planlıyorsanız çevresel olarak yalıtılmış (environmentally sealed) ve soğuk suya göre onaylı bir birinci kademe seçin.
Bakım: ne zaman, nerede?
Üreticiler genelde yılda bir ya da belirli bir dalış sayısında bir revizyon önerir; bazı modellerde aralık iki yıla uzar. Revizyonun üreticinin yetkili servisinde, orijinal bakım kitiyle yapılması gerekir. Sizin tarafınızda kalan işler daha basit:
- Her dalıştan sonra toz kapağı takılıyken tatlı suyla durulayın.
- Regülatör basınçsızken purge düğmesine basmayın; ikinci kademeden hortuma su kaçar.
- Hortumları keskin açıyla bükerek saklamayın, gölgede gevşek bir kıvrımla asın.
- Mapsta yırtık görürseniz hemen değiştirin.
Takvimi ve belirtileri regülatör bakımı ne zaman yapılır rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Seçerken nelere bakılır?
İlk soru, regülatörü hangi tüplerle kullanacağınızdır; bağlantı tipini bu belirler. İkinci soru çıkış sayısı. Bugün ihtiyacınız olmasa bile ileride hava entegre bir bilgisayar vericisi ya da ek bir hortum takmak isteyebilirsiniz; birinci kademede yeterli LP ve HP çıkışı olması bu seçeneği açık tutar. Uçakla dalış tatiline çıkıyorsanız ağırlık da önemli hâle gelir, hafif gövdeli modeller valizde fark yaratır.
Mapsın ağzınıza uyup uymadığı da önemli: uzun dalışta çeneyi yoran bir maps, farklı boyda ya da damaklı bir mapsla değiştirilebilir. Son ve çoğu zaman gözden kaçan soru, bakım kitinin ve yedek parçanın bulunabilirliği. Yetkili servisi ve parçası kolay bulunan bir model, uzun vadede çok daha az dert çıkarır. Sattığımız diğer ürünler gibi regülatörlerde de 2 yıl garanti var.
Dalisshop’taki regülatörler
Ege bölge bayisi olduğumuz Mares’in Rover 2S regülatörü ve Rover regülatör+BC seti, Nemosub’un RG-102 birinci kademesi ve RG-206 ikinci kademesi dalisshop.com regülatör kategorisinde. Aynı yerde maps, toz kapağı, hortum başı koruyucu ve O-ring seti gibi yedek parçalar da var. Regülatörü yeleğinizle birlikte düşünmek isterseniz BCD sayfamıza geçin.
