Aynı zıpkın gövdesi, üzerine takılan lastik ve şişe göre bambaşka atış yapar. Mağazaya “zıpkınım eskisi gibi atmıyor” diye gelenlerin çoğunda sorun mekanizmada değil, yorulmuş bir lastikte ya da gövdeye uymayan bir şişte çıkıyor. Lastik ve şiş, zıpkının en çok yıpranan ve en sık değişen parçaları; doğru seçildiklerinde eski bir zıpkın bile yeniden ayağa kalkar.
14, 16 ve 18 mm lastik arasındaki fark
Lastik çapı arttıkça güç de artar, kurmak için gereken kuvvet de. 14 mm lastik kolay gerilir; kısa zıpkınlarda ve kovuk avında yeterlidir. 16 mm, 75 cm civarı zıpkınlarda en sık gördüğümüz çap. 18 mm ise 90 cm ve üzeri namlularda, açık suda uzun menzil isteyen avcının tercihi. Kurarken dipçiği göğse dayamak ve iki elle çekmek gerekir. Çap kadar boy da önemli: aynı çaptaki daha kısa lastik daha fazla gerilir, daha güçlü atar ama kurması da o oranda zorlaşır.
| Lastik çapı | Kurma zorluğu | Uygun zıpkın boyu | Genelde eşleşen şiş |
|---|---|---|---|
| 14 mm | Kolay | 45–75 cm | 6,25 mm |
| 16 mm | Orta | 75–90 cm | 6,25–6,5 mm |
| 18 mm | Güç ister | 90 cm ve üzeri | 6,5–7 mm |
Labrax’ın PrimeLine serisi 16 ve 18 mm kaplinli lastik olarak geliyor. Black Mamba’nın 16 ve 18 mm lastikleri de aynı çaplarda alternatif sunuyor.
Kaplinli mi, çevirme mi?
Kaplinli lastikte lastiğin uçlarına dişli bağlantı parçaları takılıdır ve bu parçalar zıpkının kafasına vidalanır. Değiştirmesi kolaydır, lastik kafaya sağlam oturur. Çevirme lastikte ise lastik kafadaki yuvadan geçirilip çevrilerek takılır, vidaya gerek kalmaz. Hangisini kullanacağınızı zıpkınınızın kafası belirler. Emin değilseniz eski lastiği ya da zıpkının kendisini mağazaya getirin; yan yana koyunca karışıklık kalmıyor.
Lastiğin şişe takılan ortası çatal denen bağlantıyla biter. İpten yapılan çatallar hafiftir, şişin tırnağına sessiz oturur ve aşındığında gözle görülür. Metal çatallar daha uzun ömürlüdür, ama atışta ses yapabilir ve zamanla şişin tırnağını aşındırabilir. Hangisi olursa olsun, çatalın tırnağa tam oturduğunu görmeden emniyeti açmayın.
Şiş çapı: 6,25 mm’den 7 mm’ye
Şişler çoğunlukla 6,25 mm ile 7 mm arasında. İnce şiş hafif ve hızlıdır, ama güçlü lastikle kurulduğunda atışta titreşir ve eğilmeye yatkındır. Kalın şiş daha düz gider, kayaya çarpmaya daha dayanıklıdır; karşılığında daha ağırdır ve onu taşıyacak lastik gücü ister.
Şiş boyu ise gövdeye göre belirlenir. Kafadan mekanizmaya kadar olan mesafe ve tırnakların yeri modele özeldir; bu yüzden yeni şiş alırken eski şişin boyunu ve çapını ölçmek ya da zıpkının modelini bilmek gerekiyor. Mares’in Jet 420 ve 580 şişleri gibi belirli gövdeler için üretilmiş şişler de var. Seçeneklerin tamamı zıpkın şişi kategorisinde.
Şiş ucu ve şiş ipi
Şişin ucunda ya gövdeyle tek parça bir sivri uç ve ona perçinli bir kanat bulunur ya da vidalı, değiştirilebilir bir uç. Tek parça şiş ince ve düz olduğu için temiz gider, ama ucu kayaya çarpıp körelince bilemek gerekir. Vidalı uçta tek ya da çift kanatlı uçlar takılabilir; körelen ya da eğilen uç, bütün şişi değiştirmeden yenilenir. Anax’ın zıpkın uçları bu taraftaki seçenekler arasında.
Şiş, zıpkına bir ip ya da misina ile bağlıdır. Bu ip şişi namlunun altında sarılı taşır ve atıştan sonra şişin uzaklaşmasını engeller. Kaya ve balık dişiyle zamanla aşınır; ipin şişe bağlandığı noktada açılma görürseniz lastikten önce onu yenileyin. Dipte kopan bir şiş ipi, şişi de balığı da kaybettirir.
Lastik bakımı
Lateks lastiğin düşmanları güneş, ısı ve uzun süre gerili bekletilmek. Avdan sonra lastiği tatlı suyla durulayın, gölgede kurutun. Ağustos’ta arabanın bagajında unutulan bir lastik birkaç gün içinde gözle görülür şekilde yorulabilir. Zıpkını uzun süre kullanmayacaksanız lastikleri gerilmeden, ışık almayan bir çantada saklayın. Gün içinde de lastiği gereğinden uzun kurulu tutmayın: tekneyle yer değiştirirken ya da kıyıya çıkarken boşaltmak hem güvenlik hem de lastiğin ömrü için doğru olan.
Lastik ne zaman değişir?
- Yüzeyde, özellikle kaplinin ya da çatalın bağlandığı yerin yakınında ince çatlaklar belirdiyse
- Rengi açılmış, yüzeyi matlaşmış ya da yapışkanlaşmışsa
- Kurarken eskisinden belirgin şekilde kolay geriliyor ve atışta güç düşmüşse
- Çatal ipi aşınmış, lifleri açılmaya başlamışsa
Düzenli avlanan biri için her sezon başında lastikleri gözden geçirmek iyi bir alışkanlık. Kurulu haldeyken kopan bir lastik hem zıpkına hem de elinize zarar verebilir. Lastiğin zıpkın boyuyla ilişkisini zıpkın sayfasında, boy seçimini zıpkın boyu rehberinde bulabilirsiniz.
Lastik çeşitlerinin tamamı dalisshop.com’daki zıpkın lastiği sayfasında. Hangi lastiğin uyacağından emin değilseniz bize ulaşın; çoğu zaman zıpkınınızın modelini söylemeniz yeterli oluyor.
