İzmir Çevresinde Dalış ve Zıpkın Noktaları: Karaburun’dan Seferihisar’a

İzmir’in kıyıları kuzeyde Dikili’den güneyde Seferihisar’a kadar uzanır ve bu kıyı boyunca birbirine hiç benzemeyen sular vardır. Körfezin içi sığ ve bulanıktır; Karaburun’un açık denize bakan yüzü derin ve berraktır; Foça’da ise kurallar fokların ihtiyacına göre konmuştur. Bu rehberde koy koy koordinat vermiyoruz. Bölgelerin karakterini, hangi tür dalışa ve ava uygun olduklarını ve özellikle nerede neyin yasak olduğunu kuzeyden güneye doğru anlatıyoruz.

Önce hava: rüzgâr ve görüş

İzmir kıyısında dalış gününü çoğu zaman rüzgâr belirler. Yazın kuzey rüzgârları açık denize bakan kıyıları birkaç gün üst üste çalkalayabilir; aynı gün yarımadanın öbür yanındaki bir koy çarşaf gibidir. Öğleden sonra kuvvetlenen imbatı da hesaba katın; bu yüzden hem tüplü dalış hem zıpkın için sabah saatleri genellikle daha sakindir. Lodos ve yağmurdan sonra dere ağızlarına yakın kıyılarda görüş düşer ve birkaç gün beklemek gerekebilir. Su sıcaklığı da bölgeye göre değişir; aylara göre elbise önerilerini Ege’de hangi ay kaç mm giyilir rehberinde topladık.

Dikili

İzmir’in en kuzeydeki kıyı ilçesi Dikili, karşısında Midilli Adası’nın bulunduğu açık bir kıyıya sahip. Kayalık burunlarla kumluk koylar sırayla birbirini izler; kıyıdan girilebilen kayalık bölümler zıpkıncıların ve şnorkel yapanların ilgisini çeker. Kuzeyden esen rüzgârlara açık olduğu için hava seçimi burada ayrıca önemlidir. Şehir merkezine uzaklığı nedeniyle Dikili’ye çoğu zaman günübirlik değil, hafta sonu planıyla gidilir; o yüzden yola çıkmadan önce rüzgâr tahminine bakın.

Foça: fokların kıyısında kurallar sıkı

Foça, 1990’da Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi ve nesli tehlike altındaki Akdeniz keşiş fokunun (Monachus monachus) Türkiye’deki önemli yaşam alanlarından biri. Kıyının hemen karşısındaki Orak, İncir, Fener, Hayırsız, Kartdere ve Metelik adalarında yerleşim yok. Orak Adası’nın batı kıyısını oluşturan Siren Kayalıkları, fokların üreme ve yavrulama için kullandığı mağaralar nedeniyle bölgenin en hassas yeri.

Amatör avcılık tebliği bu konuda açık: Akdeniz fokunun yaşadığı su altı ya da su üstü girişli kıyı mağaralarında ışık kullanmak, herhangi bir yolla dalış yapmak, yüzerek ya da tekneyle girmek, mağara girişlerinde beklemek, demirlemek ve avlanmak yasak. Bu kural yalnızca Foça için değil, fokun yaşadığı bütün kıyı mağaraları için geçerli. Foça’da ayrıca bir deniz askeri yasak bölgesi bulunuyor ve deniz askeri yasak bölgelerinde su ürünleri avcılığı yapılamıyor. Kara tarafında da ilçenin tarihi dokusu nedeniyle kentsel sit alanları var.

Foça’ya dalış ya da av için gidecekseniz Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları ve güncel kısıtlamalar hakkında Tarım ve Orman ilçe müdürlüğünden bilgi alın. Bu sularda sizden beklenen basit: fok görürseniz yaklaşmayın, uzaktan izleyin ve yolunuza devam edin.

Körfezin iç kısmı, Uzunada ve Aliağa

İzmir Körfezi’nin iç kısmı hem görüş hem de kurallar açısından avcılığa uygun değil. Tebliğe göre İnciraltı Kent Ormanı ile Bostanlı arasında çekilen hattın doğusunda kalan alanda su ürünleri avcılığı yasak; balıkçı gemilerinin barınaklara giriş çıkışı bu yasağın dışında. Körfezdeki Uzunada çevresi deniz askeri yasak bölgesi. Kuzeyde, Aliağa’daki LNG terminalinin özel güvenlik bölgesinde de avcılık yasak.

Urla adaları

Urla’nın körfeze bakan kıyısının açığındaki adalar, korunaklı koyları ve sığ kayalık dipleriyle hem şnorkel hem de yeni başlayan tüplü dalıcılar için sakin bir bölge. Çiçek Adaları olarak bilinen grupta Yassıca, Pırnarlı ve İncirli gibi adalar var ve çoğuna yalnızca tekneyle ulaşılıyor. Bu adaların çevresinde balık çiftlikleri de bulunuyor. Tebliğe göre denizdeki yetiştiricilik tesislerinin sınırlarına 100 metreden yakın mesafede avcılık yasak; zıpkıncıların bunu özellikle hesaba katması gerekir. Adalar çevresinde Akdeniz foku kayıtları da var; mağara girişlerinden uzak durmak burada da doğru davranış.

Karaburun

Karaburun Yarımadası, İzmir çevresinde hem tüplü dalıcıların hem de zıpkıncıların en çok konuştuğu bölgelerden. Yarımadanın açık denize bakan kıyılarında dip, kıyıdan kısa mesafede derinleşir; dik kayalık yamaçlar, bol kovuk ve sakin günlerde çok berrak su bu kıyıların özelliği. Aynı kıyılar kuvvetli kuzey rüzgârında en hırçın kıyılara dönüşür; rüzgâr dinmeden suya girmek hem dalış hem av için risklidir. Körfeze bakan doğu yakası, Mordoğan tarafı, farklı rüzgâr yönlerinde alternatif koylar sunar.

Karaburun ve Ildır Körfezi çevresi 2019’da Karaburun–Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi. Kıyıların ıssızlığı ve açık deniz koşulları nedeniyle Karaburun’da tek başına ya da şamandırasız dalmak, özellikle tekne trafiğinin arttığı yaz aylarında ciddi bir risk. Zıpkıncılar için kural zaten açık: şamandıra zorunlu. Bölgeye uygun avcı ekipmanlarını zıpkın ve serbest dalış sayfamızda topladık.

Çeşme ve Ildır

Çeşme’de çok sayıda dalış noktası ve dalış merkezi var. Bölgenin en bilinen noktalarından biri Dalyanköy açığındaki Monem batığı. Ege Üniversitesi kaynaklı bir çalışmada, 2004 Kasım’ında batan ve yaklaşık 75 metre boyundaki bu yük gemisinin Posidonia ile kaplı düz bir zeminde, 16 metre civarında dik oturduğu kaydedilmiş. Sığlığı sayesinde farklı seviyelerden dalıcılar için uygun bir batık; ama batığın içine girmek ayrı eğitim ve donanım ister. Eşek Adası çevresi de Çeşme’de dalış teknelerinin sık uğradığı yerler arasında.

Çeşme’nin bilinmesi gereken bir özelliği de suyunun serinliği. Yaz ortasında kuzey rüzgârı birkaç gün estikten sonra su belirgin şekilde soğur; Ağustos’ta 3 mm ile girilen bir dalışta termokline varmadan ürpermek mümkün. Alaçatı ve çevresinde rüzgâr sörfü ve tekne trafiği yoğun olduğundan yüzeyde görünür bir şamandıra burada tercih değil, zorunluluk. Kuzeydeki Ildır, antik Erythrai kentinin bulunduğu koyuyla birlikte Karaburun–Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi’nin parçası.

Seferihisar ve Sığacık

Seferihisar kıyısı, İzmir merkezine yakınlığı ve korunaklı koylarıyla hafta sonu dalışları ve aileyle şnorkel için pratik seçeneklerden. Sığacık Koyu sakin ve sığdır; antik Teos kenti de bu kıyıda. Akkum, Ürkmez ve Doğanbey taraflarında kumla kayalığın karıştığı sığ kıyılar, maske-şnorkele yeni başlayan çocuklar için uygun girişler sunar. Sığacık’taki marina ve balıkçı barınağı içinde ise dalarak avlanmak yasak; bu kural bütün limanlar, balıkçı barınakları ve çekek yerleri için geçerli.

Kıyıdan giriş ve dalış planı

İzmir kıyılarında zıpkıncıların ve şnorkel yapanların büyük kısmı tekneyle değil kıyıdan girer. Kayalık girişlerde deniz kestanesi ve kaygan yosun en sık karşılaşılan iki sorundur; tabanlı patik bu yüzden yalnızca sıcak tutmak için değil, ayağı korumak için de gereklidir. Suya girmeden önce çıkış noktanızı belirleyin: rüzgâr ya da akıntı sizi girdiğiniz yerin uzağına taşıyabilir ve dalgalı bir havada dik kayalıktan çıkmak, girmekten çok daha zordur. Yanınıza bir arkadaş alın, alamıyorsanız karadaki birine nereye girdiğinizi ve ne zaman döneceğinizi söyleyin. Acil durumda 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ulaşabilirsiniz. Tüplü dalışlarınızı ise bölgeyi tanıyan dalış merkezleri üzerinden, tekne ve rehber eşliğinde planlamak çok daha güvenli.

Nereye giderseniz gidin

Bölgeler değişse de bazı kurallar her yerde aynı. Tezgâhta en sık sorulan dört kural şunlar:

• Tüple zıpkın avı her yerde yasak; sualtı tüfeğiyle avlanırken şnorkel dışında hiçbir hava kaynağı kullanılamaz.
• Sualtı tüfeği ya da zıpkınla dalarak avlananların bulundukları yeri gösteren bir şamandıra kullanması zorunlu. Tüplü dalışta da yüzeyde görünür olmak için dalış şamandırası taşıyın.
• 1 Nisan–15 Kasım arasında, sahilden itibaren 200 metreyi geçmeyen ve şamandıralarla çevrilmiş yüzme alanlarında avcılık yasak.
• Kültür ve tabiat varlıklarını korumak için ilan edilen dalışa yasak alanlarda dalış yapılamaz, dolayısıyla dalarak avlanmak da yasak; Ege’deki bu alanlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla güncelleniyor.

Tüm ayrıntılar ve tür bazında boy limitleri için zıpkınla avda yasal düzenlemeler rehberimize bakın. Avcı şamandıraları için zıpkın şamandıraları, tüplü dalış için dalış şamandıraları kategorilerine göz atabilirsiniz.

Derin Mavi Ekibi İzmir Hisarönü'ndeki mağazamızda her gün dalıcılarla, avcılarla, yüzücülerle konuşuyoruz. Bu yazılar tezgâhta en çok sorulan soruların yazıya dökülmüş hâli. Bir şeyi yanlış ya da eksik bulursanız bize yazın.