Bir dalış tüpünün boyun kısmındaki damgalar onun kimlik kartıdır: üretici, seri numarası, çalışma ve test basıncı, malzeme ve en önemlisi son test tarihi. İkinci el bir tüp alırken ya da elinizdeki tüpü sezon başında hazırlarken önce bu damgalara bakın. Tüp seçiminin geri kalanı malzeme, hacim ve vana tipi etrafında döner.
Alüminyum mu, çelik mi?
| Alüminyum | Çelik | |
|---|---|---|
| Çalışma basıncı | Genelde 200–207 bar | Genelde 230–300 bar |
| Sudaki davranışı | Boşaldıkça pozitife döner | Çoğu boşken de negatif kalır |
| Korozyon | Paslanmaz, yüzeyi oksitlenir | İçine nem girerse paslanır |
| Gövde | Kalın duvarlı, aynı hacimde daha iri | İnce duvarlı, daha kompakt |
Alüminyum tüpler Ege’deki dalış merkezlerinde ve kiralık ekipmanda en sık gördüğünüz tiptir; tuzlu suya dayanıklı, bakımı kolaydır. Dezavantajı, dalışın sonunda tüp boşaldıkça 1,5–2 kg civarında pozitif yüzerlik kazanmasıdır. Ağırlığınızı buna göre ayarlamazsanız güvenlik durağında yüzeye doğru çekilirsiniz; ağırlık sistemi için BCD sayfamıza bakabilirsiniz.
Çelik tüpler aynı hava miktarını daha küçük bir gövdede taşır ve kemerinizdeki kurşundan birkaç kilo eksiltmenizi sağlayabilir. 12, 15 ve 18 litre gibi büyük hacimler genelde çelik tüplerde karşımıza çıkar. Karşılığında içine nem girmemesine alüminyumdan daha çok dikkat etmek gerekir.
Hacim: 3, 5, 7 ve 11,1 litre
Rekreasyonel dalışın standart tüpü 11,1 litrelik alüminyum tüptür; Aruna ve Nemosub’un bu hacimdeki tüpleri dalisshop’ta bulunuyor. 7 litrelik tüp hafifliği sayesinde ufak yapılı dalıcılar, sığ ve kısa dalışlar ya da yedek gaz için tercih edilir. 3 ve 5 litrelik tüpler ana tüpün yanına bağlanan yedek hava kaynağı (pony) olarak ya da tekne altı kontrolü gibi kıyıya yakın kısa işler için kullanılır.
Tüpün taşıdığı toplam hava, hacim ile basıncın çarpımıdır. 11,1 litrelik bir tüp 200 barda yaklaşık 2.220 litre, 12 litrelik bir tüp 230 barda yaklaşık 2.760 litre hava taşır. Hacmi seçerken hava tüketiminizi ve dalış profilinizi birlikte düşünün. Basınç derinlikle arttığı için aynı tüple 10 metrede, 30 metrede kalabileceğinizin kabaca iki katı süre kalırsınız. Karaburun’da 25 metrelik bir duvar dalışı ile Urla’da 8 metrelik bir kıyı dalışı aynı tüple çok farklı süreler verir.
Vana: INT ve DIN
Vana, regülatörün bağlandığı yerdir ve iki standarda göre yapılır. INT (A-klamp) vanalarda regülatör vananın üstüne bir vidayla sıkıştırılır, O-ring vanada durur. DIN vanalarda regülatör vananın içine vidalanır, O-ring regülatör tarafında korunaklı bir yerde kalır. Birçok DIN vana, alyenle takılıp sökülen bir insert sayesinde INT regülatörle de kullanılabilir. Regülatörünüz hangi bağlantıdaysa tüpünüzü ona göre seçin; ikisini birlikte düşünmek için regülatör sayfamıza göz atın.
Vana O-ringleri ve teflon pullar zamanla sertleşir ya da çatlar. Regülatörü bağlayıp vanayı açtığınızda tıslama duyuyorsanız sorun çoğu zaman bu küçük parçadadır. Vananın kendisi zorlanarak açılıyor ya da milinden hava kaçırıyorsa vana bakımı gerekir; mil O-ringi gibi küçük parçalar bu işin bir parçasıdır. Vana O-ringleri, teflon pullar ve DIN toz kapakları dalisshop’ta yedek parça olarak bulunuyor.
Görsel muayene ve hidrostatik test
Tüpler iki tür kontrolden geçer. Görsel muayenede vana sökülür, tüpün içi ve dışı korozyon, çukurlaşma, çatlak ve diş hasarına karşı ışıkla incelenir. Hidrostatik testte tüp su ile test basıncına kadar basınçlandırılır ve kalıcı genleşme olup olmadığı ölçülür. Genel uygulama hidrostatik testin beş yılda bir yapılmasıdır; görsel muayene ise daha sık, birçok dalış merkezinde yılda bir istenir. Eski üretim, 6351 alaşımlı alüminyum tüplerde boyun dişlerinde çatlak kontrolü ayrıca yapılır. Vana açık unutulup tüp tamamen boşaldıysa içeri nem girmiş olabilir; böyle bir tüpü bir sonraki dolumdan önce görsel muayeneden geçirin. Kesin süreler için tüpünüzü doldurduğunuz yerin şartlarına ve yürürlükteki mevzuata bakın.
İkinci el tüp alırken
İkinci el bir tüpte önce damgadaki son test tarihine bakın. Ardından dış yüzeyde derin çizik, ezik, kabarmış boya ya da yanık izi olup olmadığını kontrol edin ve vananın rahat açılıp kapandığından emin olun. Tüpü hafifçe sallayın; içeriden hışırtı gelmesi pas tozu ya da birikinti işaretidir. Son testinin üzerinden uzun zaman geçmiş bir tüpü kullanmadan önce muayeneden geçirin. Yangında kalmış ya da yüksek ısıya maruz kalmış alüminyum tüpler, dışarıdan sağlam görünse bile kullanılmamalıdır.
Taşıma ve aksesuarlar
Tüp tası, tüpün dik durmasını sağlar ve tabanı darbelere karşı korur. Tüp filesi boyayı çiziklerden korur, taşıma kolu da kıyıdan girişte işinizi kolaylaştırır. Tüpü vanasından değil gövdesinden ya da taşıma kolundan tutun; araçta ve teknede yatay konumda, yuvarlanmayacak şekilde bağlayın. Tüm hacimler, vana parçaları ve bu aksesuarlar dalisshop.com’daki dalış tüpü kategorisinde; tüpün basıncını vanadan kontrol etmeye yarayan tüp manometreleri ise konsol ve geyç bölümünde.
